نوبیتکس و فیروزه، پیشگام راه‌اندازی اولین ETF اسپات بیت‌کوین ایران

بررسی راه اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ETF در بورس ایران: فرصت‌ها، چالش‌ها و الزامات

راه‌اندازی این صندوق در اقدامی مشترک با نوبیتکس، بزرگترین پلتفرم تبادل رمز ارز ایرانی، نقطه عطفی در بازار مالی کشور محسوب می‌شود و مسیری نو برای سرمایه‌گذاری قانون‌مند در دارایی‌های دیجیتال است.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله (ETF) به عنوان ابزاری نوین و کارآمد در بازارهای مالی جهانی، جایگاه ویژه‌ای یافته‌اند. این صندوق‌ها با ترکیب ویژگی‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک و سهام، امکان سرمایه‌گذاری متنوع و کم‌هزینه را برای طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران فراهم می‌کنند. با توجه به پتانسیل بالای این ابزار در توسعه و تعمیق بازارهای مالی، موضوع راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ETF در بورس ایران نیز از اهمیت بسزایی برخوردار است. در این مقاله، ضمن بررسی مزایا و معایب راه‌اندازی ETFها در بورس ایران، به چالش‌ها، الزامات و راهکارهای عملیاتی‌شدن این مهم خواهیم پرداخت.

یک نقطه عطف درخشان در بازار سرمایه ایران

حدیث خسروی، مدیر ارتباطات و روابط عمومی نوبیتکس تایید کرد این پروژه با همکاری استراتژیک نوبیتکس و گروه مالی فیروزه طراحی شده است؛ دو نهادی که هر یک در حوزه تخصصی خود پیشرو هستند. نوبیتکس با تجربه گسترده در زیرساخت‌های تبادل و نگهداشت دارایی‌ دیجیتال، بستر مناسبی را برای اجرای این پروژه فراهم کرده است. در سوی دیگر، گروه مالی فیروزه با سابقه‌ای درخشان در مدیریت بیش از ۵۰ هزار میلیارد دارایی، امکان سرمایه‌گذاری امن بر روی بیت‌کوین به عنوان یک کلاس دارایی نوین را، بدون نیاز به مالکیت مستقیم بیت‌کوین فراهم کرده است، تا کاربران بتوانند از طریق سهام سنتی، وارد دنیای جدید شده و مالک بخشی از آن شوند.

ETF اسپات بیت‌کوین یک ابزار سرمایه‌گذاری نوین است که امکان سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین را بدون نیاز به خرید و نگهداری مستقیم این دارایی دیجیتال فراهم می‌کند. این مدل سرمایه‌گذاری در سال‌های اخیر در بازارهای جهانی مورد استقبال گسترده قرار گرفته است. راه‌اندازی این صندوق در ایران پلی میان بازارهای سنتی مالی و اقتصاد دیجیتال خواهد بود و می‌تواند سرمایه‌گذاران بورسی را به فرصت‌های نوین این حوزه متصل کند.

وحید شامخی، معاون توسعه کسب و کار نوبیتکس، بر این باور است که یکی از مهمترین اتفاقات سال ۲۰۲۴، ایجاد صندوق های قابل معامله بیت‌کوین و اقبال سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ دنیا به آن بوده است. از سوی دیگر، نوبیتکس به عنوان بزرگترین بازیگر صنعت رمزارز ایران، همواره به دنبال ایجاد راهکارهای اصولی و قانونی برای توسعه این صنعت در کشورمان بوده است. در این راستا همکاری با نهادهای مالی موجود کشور می‌تواند نویدبخش تحولات مثبتی در صنعت کریپتو کشورمان باشد و امیدواریم در سال آینده شاهد اتفاقات تازه‌ای در این مسیر باشیم.

گامی جسورانه به سوی آینده

ارائه این درخواست به سازمان بورس، نشانه‌ای از حرکت جسورانه نوبیتکس و گروه مالی فیروزه در راستای مدرن‌سازی بازار مالی ایران است. همان‌طور که در بازارهای جهانی، پذیرش صندوق‌های ETF اسپات بیت‌کوین، موجب گسترش پذیرش و مقبولیت دارایی‌های دیجیتال شده، این اقدام نیز می‌تواند نقطه آغازی برای توسعه زیرساخت‌های قانون‌مند و شفاف در بازار سرمایه کشور باشد.

نوبیتکس و گروه مالی فیروزه، با ترکیب تخصص در دو حوزه کلیدی، مسیر تازه‌ای را برای سرمایه‌گذاران ایرانی گشوده‌اند—مسیر ورود امن، قانون‌مند و شفاف به دنیای دارایی‌های دیجیتال و آینده‌ای روشن برای اقتصاد دیجیتال ایران.

اهمیت و ضرورت راه‌اندازی صندوق‌های ETF در بورس ایران:

• تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری: ETFها با ارائه دسترسی آسان و مقرون‌به‌صرفه به سبدهای متنوعی از سهام، اوراق قرضه، کالاها و سایر دارایی‌ها، به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند تا ریسک سرمایه‌گذاری خود را کاهش داده و بازدهی را بهینه سازند.
• افزایش شفافیت و نقدشوندگی بازار: ساختار شفاف ETFها، که در آن ترکیب دارایی‌های صندوق به‌طور روزانه منتشر می‌شود، به افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران و بهبود کارایی بازار کمک می‌کند. همچنین، قابلیت معامله ETFها در طول روز مانند سهام، نقدشوندگی بازار را افزایش می‌دهد.
• جذب سرمایه‌گذاران جدید: ETFها با ارائه ابزاری ساده و قابل فهم برای سرمایه‌گذاری، می‌توانند طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران خرد و نهادی را به بازار سرمایه جذب کنند. این امر به افزایش حجم معاملات و عمق بازار کمک خواهد کرد.
• کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری: ETFها معمولاً دارای هزینه‌های مدیریتی پایین‌تری نسبت به صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک سنتی هستند. این امر به افزایش بازدهی خالص سرمایه‌گذاران منجر می‌شود.
• توسعه بازار مشتقات: راه‌اندازی ETFها می‌تواند زمینه را برای توسعه بازار مشتقات (Futures & Options) بر روی شاخص‌ها و سبدهای تشکیل‌دهنده ETFها فراهم کند.

چالش‌ها و موانع راه‌اندازی ETFها در بورس ایران:

• کمبود زیرساخت‌های قانونی و مقرراتی: فقدان قوانین و مقررات جامع و شفاف در خصوص ETFها، یکی از اصلی‌ترین موانع راه‌اندازی این صندوق‌ها در بورس ایران است. تدوین چارچوب قانونی مشخص برای ساختار، عملکرد، نظارت و مالیات ETFها ضروری است.
• نبود بازارگردان قوی: وجود بازارگردان (Market Maker) قوی و کارآمد برای تضمین نقدشوندگی ETFها در بازار ثانویه، از الزامات اساسی است. بازارگردان با خرید و فروش ETFها در طول روز، از نوسانات شدید قیمت جلوگیری کرده و امکان خرید و فروش آسان را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند.
• فقدان اطلاعات کافی و آگاهی‌بخشی: بسیاری از سرمایه‌گذاران ایرانی هنوز آشنایی کافی با ETFها و مزایای آنها ندارند. برگزاری دوره‌های آموزشی، سمینارها و کمپین‌های آگاهی‌بخشی برای معرفی ETFها و نحوه سرمایه‌گذاری در آنها ضروری است.
• مشکلات مربوط به مدیریت ریسک: مدیریت ریسک در ETFها، به‌ویژه ETFهای مبتنی بر شاخص‌های پیچیده و بازارهای بین‌المللی، نیازمند تخصص و مهارت بالایی است.
• محدودیت‌های ارزی و تحریم‌ها: در صورتی که ETFها بخواهند در بازارهای بین‌المللی سرمایه‌گذاری کنند، محدودیت‌های ارزی و تحریم‌ها می‌توانند چالش‌های جدی ایجاد کنند.
• نبود شاخص‌های مبنای مناسب: عملکرد ETFها به عملکرد شاخص مبنای آنها بستگی دارد. لذا، وجود شاخص‌های دقیق، شفاف و قابل اتکا برای پیگیری، از الزامات راه‌اندازی ETFها است.

الزامات و راهکارهای عملیاتی‌شدن راه‌اندازی ETFها در بورس ایران:

• تدوین قوانین و مقررات جامع: سازمان بورس و اوراق بهادار باید با همکاری کارشناسان و فعالان بازار، قوانین و مقررات جامعی را در خصوص ETFها تدوین کند. این مقررات باید به طور شفاف ساختار، عملکرد، نظارت و مالیات ETFها را مشخص کنند.
• ایجاد زیرساخت‌های فنی مناسب: بورس اوراق بهادار تهران باید زیرساخت‌های فنی لازم برای معامله ETFها را فراهم کند. این زیرساخت‌ها شامل سیستم‌های معاملاتی، پایاپای و تسویه حساب هستند.
• تشویق و حمایت از ایجاد بازارگردان: سازمان بورس باید با ارائه تسهیلات و مشوق‌های مناسب، شرکت‌های کارگزاری و نهادهای مالی را به فعالیت به عنوان بازارگردان ETFها تشویق کند.
• برگزاری دوره‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی: سازمان بورس و سایر نهادهای آموزشی باید دوره‌های آموزشی و سمینارهای آگاهی‌بخشی را برای معرفی ETFها به سرمایه‌گذاران برگزار کنند.
• توسعه شاخص‌های مبنای مناسب: شرکت مدیریت فناوری بورس تهران باید با همکاری متخصصان، شاخص‌های متنوع و قابل اتکایی را برای پیگیری عملکرد ETFها توسعه دهد.
• ایجاد چارچوب نظارتی قوی: سازمان بورس باید یک چارچوب نظارتی قوی برای نظارت بر عملکرد ETFها و اطمینان از رعایت قوانین و مقررات ایجاد کند.
• همکاری با بورس‌های بین‌المللی: همکاری با بورس‌های بین‌المللی و تبادل تجربیات در زمینه ETFها می‌تواند به تسریع فرآیند راه‌اندازی و توسعه این ابزار در بورس ایران کمک کند.

انواع ETFهایی که در بورس ایران می‌توانند راه‌اندازی شوند:

• ETFهای شاخصی: این نوع ETFها پرتفوی خود را به گونه‌ای تنظیم می‌کنند که عملکردی مشابه شاخص خاصی (مانند شاخص کل بورس تهران) داشته باشند.
• ETFهای سهامی: این نوع ETFها در سهام شرکت‌های خاصی سرمایه‌گذاری می‌کنند، به عنوان مثال ETF مربوط به صنعت خودرو یا صنعت بانکداری.
• ETFهای облиگasi: این نوع ETFها در اوراق قرضه دولتی یا شرکتی سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• ETFهای کالایی: این نوع ETFها در کالاها مانند طلا، نقره، نفت و غیره سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• ETFهای ارزی: این نوع ETFها در ارزهای خارجی سرمایه‌گذاری می‌کنند.
• ETFهای استراتژیک: این نوع ETFها از استراتژی‌های سرمایه‌گذاری خاصی (مانند سرمایه‌گذاری ارزشی یا سرمایه‌گذاری رشدی) پیروی می‌کنند.

راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ETF در بورس ایران، فرصتی ارزشمند برای توسعه و تعمیق بازار سرمایه، جذب سرمایه‌گذاران جدید، کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و افزایش شفافیت و نقدشوندگی بازار است. با این حال، برای عملیاتی‌شدن این مهم، لازم است چالش‌ها و موانع موجود برطرف شده و الزامات قانونی، فنی و نظارتی رعایت شود. تدوین قوانین و مقررات جامع، ایجاد زیرساخت‌های فنی مناسب، تشویق و حمایت از ایجاد بازارگردان، برگزاری دوره‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی، توسعه شاخص‌های مبنای مناسب و ایجاد چارچوب نظارتی قوی، از جمله اقدامات ضروری برای راه‌اندازی موفق ETFها در بورس ایران هستند. با اتخاذ رویکردی جامع و برنامه‌ریزی دقیق، می‌توان از مزایای این ابزار نوین در جهت توسعه و ارتقای بازار سرمایه ایران بهره‌مند شد.